Hongerwinter 1944-1945

hongerwinter 44- 45, blog overhaar, mams, gezin, Noordwijk, Katwijk aan Zee, oorlog, honger, herdenken, schrijven

Een mooie traditie hebben we in Nederland om met elkaar te herdenken, om twee minuten stil te staan bij hen die hun leven gaven voor onze vrijheid. Dat moeten we blijven doen! De oorlog en het herdenken is een onderdeel van onze geschiedenis en ik ben van na- die oorlog en wil dat ook heel graag blijven. Respect voor hen die hun gezin en volk en vaderland achterlieten om hier naar toe te komen om *ons te helpen de tirannie te overwinnen.

Mijn moeder leefde nog ruim zeventig jaar in vrijheid! In de oorlog maakte zij haar puberteit door en zij was 20 jaar bij het eindigen van deze oorlog. Vanaf 1 juni 1949 zorgde zij samen met mijn vader dat wij het beter zouden krijgen dan zij het hadden gehad. Dat is gelukt. Fijn.
Haar as werd *verstrooid in een Duinpan in Katwijk aan Zee, de plaats waar zij was geboren en waar ze opgroeide als eerste dochter en tweede kind in een gezin van vier kinderen. Verstrooien bleek een te romantisch woord, as ploft.

Mijn moeder vertelde graag over haar herinneringen van thuis, dat was haar basis waaruit ze ons opvoedde; ‘Niet klagen maar dragen’ en ‘heb je geen zin dan maak je maar zin’ Zo stonden er nog meer stokken achter de deur.

De kustlijn werd door de Duitsers bezet en moesten zij als gezin evacueren naar Beverwijk en na de oorlog keerden zij terug naar hun Katwijk aan Zee. Dat was een groot geluk;  “We hadden altijd te weinig maar nooit langdurig echte honger”.
Ze leerde al vroeg het delen en ruilen van etenswaar en goederen. In de oorlog hadden ze het niet slecht wel arm, maar ze kregen niets van de bedeling.
Ze hoefden niet naar het armenhuis waar de selectie lag voor extra hulp bij de keuring van geen schoenen of schoenen waar de neuzen uitgeknipt waren omdat ze te klein waren geworden. Wel hield zij haar hele leven last van pijnlijke tenen omdat die waren bevroren geweest in de oorlog.

Ze luisterde en keek graag vol respect naar de verhalen van leeftijdsgenoten op radio en TV. Elke keer was daar weer de verbazing van de verhalen van hen die nog steeds lijden over wat ruim 70 jaar geleden hun leven had ontwricht;  ‘Wat hebben wij dan toch geboft als gezin’ zei ze veelvuldig.
Zij hadden geen onderduikers in huis en geen verhalen die de krant of het nieuws zouden halen. Wel had ze angst om haar broers die hun eigen verhalen over de oorlog hadden. Die verhalen ken ik niet.

De zorg voor elkaar om als gezin bij elkaar te blijven is terug te lezen in de schriftjes vanaf haar jeugd/1934 en geschreven in haar nooit meer veranderde handschrift.
(door mij cursief overgetypt)

De Hongerwinter 1944 -1945
t Was de laatste oorlogsjaren die de mensen tot het wanhopigste voerden. De kou en honger. Vele mensen hadden dan ook geen kolen, hier en daar werd wat bij elkaar geschooid. Bomen werden gekapt,  op plaatsen waren huizen afgebroken, wat ook wel eens wat opschudding opleverde als de opzichters kwamen. De bielzen van de spoorrails werden gesloopt, overal zag je mensen met hout sjouwen en kinderen de spoorrailsen afzoeken voor wat cokes. En dan het eten: de mensen in de grote steden hadden het ’t ergst te verduren. Ze trokken erop uit om bij de boer wat eten te kopen of ter ruilen, waar soms schandalige prijzen en ruilwaar voor gevraagde werden. Er waren ook wel goede boeren bij, maar er kwamen zoveel mensen, dat die ook niet alles weg konden geven.
Dan zag je nogal alleen vrouwen en oude mannen die op pad gingen: jonge mannen durfden de straat niet op, omdat razzia’s aan de orde van de den dag waren. En als de jonge mannen dan om eten zouden gaan, de Duitsers een pracht kans hadden om ze te pakken, de mannen bleven die als het kon liever uit de handen.
Zo zag je dan vrouwen en kinderen voortsjokken langs de straten; die ze niet alleen thuis konden laten, moe en afgemat. Velen konden dan ook de reis niet volbrengen en vielen uitgeput neer. Dan ware er leden van het Rode Kruis en de E.H.B.O. die de helpende hand boden en de stakkers verder hielpen. ’s Nachts overnachtten zij bij boeren, of in huizen die daar voor aangewezen waren, om dan de andere dagen verder te trekken, net zo lang tot ze wat bij elkaar gescharreld hadden, om dan de soms zo lange reis terug naar huis te aanvaarden.
Slechter hadden het de mensen die niet weg konden en geen geld hadden om zwart te kopen. De zwarthandelaren hadden die jaren een pracht bestaan, wat een strop was voor mensen die het niet konden betalen. Velen stierven dan ook aan hongeroedeem of van volkomen uitputting.

De discussie over wel of niet herdenken en waar en over wie?
mijn mams: ‘Je doet dit gewoon! Herdenken!’

.overhaar blog, gezin Van Duijn, Duinpan, Katwijk aan Zee, Hongerwinter, oorlog, honger, herdenken.

12 comments

    1. Ben jij opgegroeid met zijn verhalen?
      Dat zal een heel dik boek zijn, daar heeft de oorlog echt diepe sporen achtergelaten. In vrijheid lezen en herdenken 🍀

  1. Heel herkenbaar! En toevallig, maar wat is toevallig in deze dagen dat 4 mei ter discussie staat, moest ik vandaag ook mijn familiegeschiedenis delen. We zitten duidelijk in dezelfde “vibe” 😉Er werden immers te veel offers gebracht voor onze vrijheid 🇾🇪 Laten we deze geschiedenis vooral blijven doorgeven en blijven herdenken omdat het nooit vergeten mag worden.

    1. Ik heb jouw prachtige, droevige verhaal over je opa gelezen. Eén van de geuzen, goed dat je dit deelt met mij met ons en je kleinkids. Zo geef je het door… 😘

  2. Wat mooi verwoord. Ik herken de verhalen van mijn vader en moeder die als pubers opgroeiden in de oorlog. Kijk nu naar mijn kleinkinderen die pubers zijn. Wat een voorrecht om op te groeien im vrijheid. Herdenken doe je samen maar met eigen gedachten.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.